Leonard Springerhof

Wist je dat? Deel 3: Leonard Springerhof in Bloemendaal is vernoemd naar tuin- en landschapsarchitect

Leonard Anthony Springer 1855 – 1940
Foto Noord Hollands Archief

Plaatsnaamkunde is de wetenschap die plaatsnamen opspoort en verklaart. Met een straatnaam worden straten, wegen, lanen en dergelijke aangeduid. Maar een straatnaam dient ook ter oriëntatie en voor het vormen van een adres. Haarlem105 gaat op zoek naar de historie en het verhaal achter straatnamen in Zuid-Kennemerland.

Door Ton de Groot

Open Street Map

Leonard Springerhof
Het Leonard Springerhof ligt in de Duinlustparkbuurt in Bloemendaal. De villa’s in het hof zijn gebouwd aan het einde van de vorige eeuw op het terrein waar het katholieke observatiehuis ‘Maria Immaculata’ heeft gestaan. De hoge bomen van het landgoed Dennenheuvel vormen een prachtig decor voor het rustige hof. Met de verschillende boomsoorten in het landgoed is de straatnaam Leonard Springerhof goed gekozen. Zijn ontwerpen onderscheiden zich immers ook door de keuze voor uiteenlopende bomen. De Dennenheuvel ligt op de meest westelijke oude strandwal. Het is een zogenaamd strandwallandgoed dat hoger ligt dan de omgeving.

Leonard Springer
Als zoon van de bekende kunstschilder Cornelis Springer groeit Leonard op in een kunstzinnig gezin. Het gezin, vader moeder en acht kinderen, woont in de deftige Overtoom in Amsterdam waar vlakbij gewerkt wordt aan de aanleg van het Vondelpark. De jonge Leonard kijkt geboeid naar de voortgang van de werkzaamheden in het park. Hier begint zijn belangstelling voor de boomkunde en tuinarchitectuur. Zijn interesse is gewekt en hij schrijft zich in voor de opleiding tot boomkweker aan de tuinbouwschool ‘Linnaeus’. Als hij van school afkomt is verder studeren in de bosbouw alleen mogelijk op de Forstacademies in Duitsland en Leonard kiest daarom voor zelfstudie. Hij duikt in de dendrologische boeken waarin de boomkunde beschreven staat maar ook in Duitse standaardwerken over woud- en sierbomen. Inzicht in de kenmerken en eigenschappen van winterharde bomen en heesters haalt hij uit de beschrijvingen van de Engelse landschapsarchitectuur. Al het geleerde toetst hij in de praktijk en hij verzamelt boeken en droogt planten. Het is in die tijd gebruikelijk om je verder in het vak te bekwamen door als leerling te gaan werken bij een van de gerenommeerde tuinarchitecten. Omdat die op dat moment geen leerlingen aannemen vestigt Springer zich als zelfstandig tuinarchitect. Hij stuurt ontwerpen in voor prijsvragen en intussen werkt hij in een kwekerij. Als hem gevraagd wordt om een ontwerp te maken voor de Nieuwe Oosterbegraafplaats in Amsterdam is zijn naam gevestigd en groeit het aantal opdrachten snel.

De inmiddels gerenommeerde tuinarchitect trouwt en vestigt zich in de Alexanderstraat in Haarlem. Het echtpaar krijgt twee dochters. Zijn jeugd in het artistieke gezin heeft zijn weerslag op zijn ontwerpen. Als een kunstenaar maakt hij gebruik van de kleuren, vormen en eigenschappen van heel veel verschillende bomen en planten. Met zijn kennis verrast hij de bezoekers het hele jaar door met een compositie in steeds wisselende kleurschakeringen van bladen en bloesems. Het is de overtuiging van Springer dat een tuinarchitect uitgebreide kennis moet hebben van de eigenschappen en groeiwijze van de gebruikte bomen en plantensoorten. Het is geen geheim dat hij er de voorkeur aan geeft om zelf de beplanting te begeleiden en na aanleg ook verantwoordelijk wil blijven voor het onderhoud.

In zijn zestig jaar durende carrière heeft Springer negenhonderd ontwerpen gemaakt. Landgoederen, buitenplaatsen, tuinen en parken in heel Nederland, veel hier in de omgeving.
Als nieuwkomer vertegenwoordigt hij een nieuwe generatie ontwerpers en de door hem toegepaste gemengde stijl wijkt af van de tot dan toe gebruikte vroege en late landschapsstijl. Veel van de opdrachten die hij krijgt zijn dan ook moderniseringen van bestaande landschappen. Zo past hij zijn denkbeelden toe op de buitenplaats Elswout en als adviseur van de gemeente Haarlem reorganiseert hij stadspark de Haarlemmerhout. Enkele van zijn ontwerpen in de regio zijn: Landgoed Duin en Kruidberg in Santpoort; Stadskweektuin in Haarlem; Heemtuin Thijsse’s Hof in Bloemendaal; de Zeeweg naar Bloemendaal aan Zee; de plannen voor de villaparken Duin en Daal in Bloemendaal, Oosterhout in Haarlem en Zuiderhout in Heemstede.

In Haarlem overlijdt vijfentachtig jaar oud de nestor van de Nederlandse tuinarchitecten. Leonard Springer ligt begraven op de Algemene Begraafplaats in Bloemendaal, de door hem zelf ontworpen begraafplaats in de karakteristieke landschapsstijl.